Rechtsvorm kiezen: eenmanszaak of bv voor zzp'ers vergeleken

Je bent klaar om serieus te beginnen. Je hebt een opdrachtgever gevonden, je portfolio is bijgewerkt, en nu moet je nog één keer die grote vraag beantwoorden: start ik als eenmanszaak of als bv?

Het is een van de meest gestelde vragen die ik krijg in mijn praktijk, en eerlijk gezegd zie ik nog steeds veel freelancers die hier te lang mee wikken — terwijl de keuze veel makkelijker is dan je denkt.

Wat is het verschil tussen eenmanszaak en bv?

Laten we even helder zijn over de basis. Een eenmanszaak is de eenvoudigste rechtsvorm: jij bent het bedrijf.

Er is geen aparte juridische entiteit. Je doet aangifte inkomstenbelasting, en je privévermengt met je bedrijfsvermogen.

Makkelijk op te zetten, weinig administratie, en je bent direct aan de slag. Een bv (besloten vennootschap) is een aparte juridische entiteit. Jij bent dan directeur-grootaandeelhouder.

Het bedrijf heeft een eigen KvK-inschrijving, eigen rekening, en eigen aangifteplicht. Dat klinkt complexer — en dat is het ook — maar het biedt dingen die een eenmanszaak niet kan bieden.

Wat me opvalt is dat veel zzp'ers denken dat een bv alleen "voor de grote jongens" is. Dat klopt niet. Ik zie regelmatig freelancers met een omzet van 60.000 euro die beter af zijn met een bv, en anderen met 150.000 euro die prima als eenmanszaak door het leven kunnen. Het hangt af van jouw situatie.

Wanneer kies je een eenmanszaak?

De eenmanszaak is ideaal als je net begint of als je inkomsten nog onvoorspelbaar zijn.

Je hebt minder last van administratie, je betaalt alleen inkomstenbelasting, en je kunt direct aftrekposten claimen. Denk aan de zelfstandigenaftrek, startersaftrek, en de MKB-winstvrijstelling van 14% over je winst. Die laatste wordt trouwens automatisch berekend — je hoeft er zelf niets voor te doen.

Maar er is een keerzijde. Bij een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk voor je bedrijfschulden.

Als er iets misgaat — een geschil met een opdrachtgever, een onverwachte belastingcorrectie — dan kan dat direct je privévermogen raken.

Dat is iets wat veel starters onderschatten. Alles wat je moet regelen als nieuwe zzp'er is een hele lijst, maar vergeet ook de uren-eis niet. Als je startersaftrek wilt claimen, moet je minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming besteden. En ja, die uren moet je kunnen aantonen. Ik zie regelmatig creatieve zzp'ers die denken dat hun urendeclaratie "wel goed zit", maar die vergeten dat de Belastingdienst niet meeleest — die telt.

Wanneer kies je een bv?

Een bv wordt interessant zodra je winst structureel boven de 50.000 euro uitkomt.

De belastingvoordelen zijn dan namelijk aanzienlijk. Je betaalt vennootschapsbelasting over de winst in de bv (19% over de eerste 200.000 euro, daarna 25,8%), en wat je als uitkering neemt wordt belast volgens de inkomstenbelasting. Door slim te spreiden over jaren kun je vaak fors besparen.

Daarnaast biedt een bv bescherming. Je privévermogen is gescheiden van je bedrijfsvermogen.

Als het bedrijf schulden heeft, ben jij persoonlijk niet aansprakelijk — tenzij je persoonlijk staat borg, wat bij de meeste banken standaard wordt gevraagd.

Maar laten we eerlijk zijn over de nadelen. Een bv kost geld. Je hebt een notaris nodig voor de oprichting (tussen de 500 en 1.000 euro), je moet jaarrekeningen laten opmaken, en je hebt een boekhouder nodig die ervaring heeft met vennootschapsbelasting. Software als Exact of Moneybird helpt bij de dagelijkse boekhouding, maar de aangifte vennootschapsbelasting doe je niet zomaar zelf.

De fiscale eenheid: een tussenweg?

Soms hoor ik freelancers vragen of ze een VOF kunnen beginnen met hun partner. Dat kan, maar het verandert je aansprakelijkheid en aangifteplicht flink.

Bij een VOF zijn beide partners hoofdelijk aansprakelijk, en je dient gezamenlijk aangifte te doen.

Een fiscale eenheid met een bv is ook mogelijk, maar dat is pas zinvol als je echt structureel met meerdere entiteiten werkt. Voor de meeste zzp'ers geldt: je KvK inschrijven als zzp'er is de eerste stap, waarna je later kunt overstappen naar een bv zodra de winst het rechtvaardigt. Die overstap is fiscaal vrij eenvoudig — je draagt je eenmanszaak over aan de bv, en je kunt zelfs een stille reserve meenemen.

Maar plan het wel goed. Ik heb gezien dat freelancers te wachten met de overstap, en daardoor tienduizenden euro's aan belasting verspelen.

Mijn advies: kijk naar je situatie, niet naar anderen

Er is geen "beste" rechtsvorm. Er is alleen de beste rechtsvorm voor jou, op dit moment. Kijk naar je verwachte winst, je risicoprofiel, en hoeveel administratie je daadwerkelijk kunt en wilt doen.

Veel software belooft een zorgeloze aangifte, maar automatisering corrigeert geen slordige boekhouding.

Of je nu kiest voor een eenmanszaak of bv: houd je administratie op orde met een van de beste starterspakketten voor zzp-administratie, bewaar je bonnen, en weet wat je aftrekposten zijn. De Zvw-bijdrage is bijvoorbeeld geen aftrekpost, maar wel een vaste last die je mee moet nemen in je berekening.

En als je het niet zeker weet? Praat dan met een belastingadviseur die ervaring heeft met jouw sector. Niet met een generieke rekentool, maar met iemand die begrijpt hoe jouw werk eruitziet. Want uiteindelijk draait het erom dat je meer overhoudt aan wat je verdient — en dat begint met de juiste keuze.