Er zijn twee regelingen die veel zzp'ers en kleine ondernemers kennen vanuit de coronacrisis: de Tozo en de Bbz.
▶Inhoudsopgave
Ze klinken vergelijkbaar, maar werken heel verschillend. En eerlijk gezegd zie ik nog steeds te vaak dat mensen ze door elkaar halen — of er onterecht aanspraak op maken terwijl ze eigenlijk niet voldoen aan de voorwaarden. Dus even helderheid scheppen.
Wat was de Tozo precies?
De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers — kortom Tozo — was een noodregeling uit de coronatijd.
Het was bedoeld voor zzp'ers en eenmanszaken die door de coronamaatregelen inkomsten verloren. Je kon een uitkering aanvragen op basis van je inkomensverlies, en als je samenwoonde, konden jullie beiden een Tozo-uitkering krijgen. De Tozo was tijdelijk.
De regeling liep van 2020 tot en met 2022. Dus als je nu nog denkt: "Kan ik Tozo nog aanvragen?" — nee, dat kan niet meer. Het is afgesloten.
Wat me opvalt is dat veel zzp'ers die Tozo hebben ontvangen, zich pas later realiseerden dat het een lening was, geen gift.
De eerste tranche was een uitkering, maar de tweede tranche moest je terugbetalen. Dat kwam voor veel mensen hard aan. De Belastingdienst heeft inmiddels veel van die leningen kwijtgescholden onder bepaalde voorwaarden, maar het is iets waar je bewust van moet zijn als je Tozo hebt ontvangen.
En wat is de Bbz?
De Bijstand voor Zelfstandigen — de Bbz — is een bestaande regeling die al langer bestaat.
Het is geen coronamaatregel. De Bbz is bedoeld voor zelfstandigen die hun bedrijf moeten stoppen of die niet genoeg verdienen om van te leven. Je kunt een uitkering aanvragen als je inkomensondersteuning nodig hebt.
De Bbz is dus niet tijdelijk. Het is een structurele voorziening.
Wat zijn de belangrijkste voorwaarden voor Bbz?
Maar het is wel aan strenge voorwaarden gebonden. Je moet aantonen dat je bedrijf echt niet meer levensvatbaar is, of dat je inkomensondersteuning nodig hebt om de kosten van levensonderhoud te dekken.
Het is geen automatische recht — je moet een aanvraag indienen bij de gemeente, en die beoordeelt of je voldoet aan de voorwaarden. Je moet aantonen dat je onderneming niet meer levensvatbaar is, of dat je inkomensondersteuning nodig hebt. De gemeente kijkt naar je inkomsten, je vermogen, en of je echt geen andere mogelijkheden meer hebt. Kijk ook eens naar andere subsidies voor startende ondernemers in Nederland als je nog aan het begin van je ondernemersreis staat. Het is geen snelle aanvraag — het kan weken duren voordat je een besluit krijgt.
En hier zie ik regelmatig een misverstand: mensen denken dat Bbz een soort "vangnet" is dat je altijd kunt gebruiken. Maar de gemeente kijkt kritisch.
Als je nog vermogen hebt, of als je nog andere inkomstenbronnen kunt aanboren, dan krijg je het niet. Het is geen recht, het is een voorwaardelijke voorziening.
Wat is het verschil tussen Tozo en Bbz?
Kort samengevat: Tozo was tijdelijk en coronagerelateerd, Bbz is een bestaande regeling voor zelfstandigen in financiële problemen. Tozo was een uitkering (en deels een lening), Bbz is een bijstandsuitkering met terugbetalingsverplichting. Maar ken je ook het verschil tussen subsidie, lening en garantieregeling? Het belangrijkste verschil zit in de intentie.
Tozo was bedoeld om door een crisis heen te komen. Bbz is bedoeld voor situaties waarin je bedrijf echt niet meer werkt, of je niet meer kunt rondkomen.
Wat betekent dit voor jou als zzp'er?
Ze overlappen niet — ze bedienen twee heel verschillende situaties. Als je nu worstelt met inkomstenverlies of financiële problemen, dan is Tozo geen optie meer.
Maar Bbz kan dat wel zijn — als je voldoet aan de voorwaarden. Het is belangrijk om te weten dat je niet automatisch recht hebt op Bbz. Je moet een aanvraag indienen, en de gemeente beoordeelt jouw situatie.
Wat ik vaak zie in mijn praktijk is dat zzp'ers te lang wachten met het zoeken naar hulp.
Ze hopen dat het vanzelf beter wordt, en ondertussen verslechtert hun financiële situatie. Als je merkt dat je niet meer rondkomt, dan is het beter om vroeg contact op te nemen met je gemeente dan om te wachten tot het echt te laat is.
Een paar dingen die ik vaak tegenkom
Veel zzp'ers die Bbz aanvragen, hebben geen actuele boekhouding. Ze weten niet precies wat hun inkomsten en uitgaven zijn.
En dat maakt het lastig om aan te tonen dat je echt niet meer kunt rondkomen. Als je overweegt Bbz aan te vragen, zorg dan dat je boekhouding op orde is. Exact, Moneybird, Tellow — het maakt niet uit welk pakket je gebruikt, maar het moet kloppen.
En nog iets: de Bbz is geen oplossing voor slecht ondernemen. Als je bedrijf niet rendeert omdat je geen klanten hebt, of omdat je je markt niet kent, kijk dan eens of je innovatiekrediet kunt aanvragen bij de RVO als alternatief.
Het is een voorziening voor situaties waarin je echt geen andere optie meer hebt. Wat me opvalt is dat veel zzp'ers de Bbz zien als een soort "laatste redding". Maar het is belangrijk om te beseffen dat het een serieuze stap is.
Je krijgt een bijstandsuitkering, maar je hebt ook verplichtingen. Je moet meewerken aan re-integratie, je moet je boekhouding bijhouden, en je moet periodiek rapporteren aan de gemeente.
Conclusie
Tozo en Bbz zijn twee heel verschillende regelingen. Tozo was een tijdelijke coronamaatregel die inmiddels is afgesloten.
Bbz is een bestaande voorziening voor zelfstandigen in financiële problemen, maar het is geen automatisch recht. Als je worstelt met financiële problemen als zzp'er, dan is het belangrijk om te weten welke opties er zijn.
En om niet te lang te wachten met het zoeken naar hulp. Want hoe eerder je actie onderneemt, hoe meer mogelijkheden je hebt om je situatie te verbeteren.